The World in Harmony

‘สัตยะ’ หนึ่งในห้าของ ยมะ ว่าที่แขนงแรกสุดแห่งอัษฏางคโยคะนั้น ชาวไทยทุกคนที่ภาษาของเรามีสันสกฤตเป็นรากย่อมเข้าใจได้ทันทีว่าแปลว่า ‘ความสัตย์’

ใช่ค่ะ โยคะของท่านปตัญชลีนั้น บอกว่าโยคีต้องตั้งมั่นอยู่ในความสัตย์ โดยที่ต้องไม่ขัดแย้งกับ อหิงสา หรือการไม่เบียดเบียน อันเป็นข้อแรกสุดของยมะ นั่นคือ ความจริงที่กล่าวนั้นต้องไม่ทำร้ายผู้อื่นอีกด้วย และเป็นที่เชื่อกันด้วยว่า ผู้ใดที่มีแต่ความสัตย์นั้น ไม่ว่าสิ่งใดที่กล่าวออกมาก็จะกลายเป็นจริงในที่สุด  

หากเริ่มมาคิดดังที่กล่าวข้างต้นนี้ดูแล้วก็คงจะเริ่มเห็นแล้วว่า สัตยะนี้ไม่ใช่เรื่องง่ายๆ ที่จะปฏิบัติได้ตลอดเวลา ต้องอาศัยความตื่นรู้อย่างสูงก่อนที่จะไม่พลั้งปากพูดอะไรที่ไม่จริงออกไป เช่น การโกหกเพื่อให้ผู้ฟังสบายใจขึ้น หรือการรับปากในสิ่งที่ทำไม่ได้ หรือไม่แน่ใจว่าจะทำได้

จากการฉันที่ได้คลุกคลีอยู่กับเพื่อนๆ ที่เป็นผู้ฝึกโยคะมาระยะหนึ่ง รวมถึงการที่ได้รับโอกาสดูแลการจ้างครูสอนอัษฏางคโยคะที่ สุขโข สปา แห่งจังหวัดภูเก็ตนั้น ทำให้ได้มีโอกาสติดต่อผู้คนมากมาย ทั้งที่เคยรู้จักมาก่อน หรือเพียงคนที่ไม่เคยพบ หากแต่ได้ติดต่อกันทางอีเมล์เท่านั้น ฉันก็พบว่าสัตยะนั้นคงเป็นเรื่องยากสำหรับผู้ฝึกโยคะทุกคน (เหมือนที่คุรุชีเคยสอนไว้นั่นเอง) เพราะมีคนจำนวนไม่น้อยที่เขียนอีเมล์ หรือรับปากมาอย่างหนึ่ง แล้วไม่นานก็กลับบอกมาอีกอย่าง แบบชนิดที่ฉันไม่ทันได้ตั้งตัว (จนตอนนี้เริ่มชินเสียแล้วค่ะ) แต่ไม่ว่าจะอย่างไร ท้ายที่สุด เจตนารมณ์ที่ดีก็จะพาให้ได้พบกับคนที่รักษาคำพูดของตนอยู่เสมอ 

นี่ไมใช่หมายความว่าทุกคนจะไม่มีโอกาสทำผิดหรือเผลอ หากแต่โยคะสอนให้เราพัฒนาความตื่นรู้ เพื่อจะได้ตามรู้ในสิ่งที่อาจทำไปโดยไม่ทันรู้ตัว เพื่อที่โอกาสที่จะเกิดความผิดพลาดเช่นนั้นน้อยลงในอนาคตค่ะ

สถิระ สุขัม อาสนัม ที่ท่านปตัญชลีกล่าวไว้ใน โยคสูตร นั้นแปลว่า อาสนะจะต้องประกอบด้วยทั้งความสุขและความมั่นคง

แม้ว่าบางครั้งตอนที่ฝึกใหม่ๆ จะไม่ค่อยเห็นแววของทั้งสองส่วนประกอบข้างต้นเท่าไรนัก แต่ก็พอจะใช้เป็นแนวทางได้ว่า อาสนะที่เรากำลังฝึกอยู่นั้น ทำให้เรามีความสุขหรือไม่ และร่างกายเราคงอยู่ในอาสนะได้อย่างมั่นคงหรือไม่ คือถ้าฝึกแล้วทำให้ปราศจากความสุข หรือมีแต่ความเจ็บปวดรุนแรง ร่างกายสั่นคลอนไปหมด นั่นก็เป็นเหมือนกับสัญญาณเตือนให้เราได้ฉุกคิดแล้วว่า เรากำลังทำสิ่งที่ถูกอยู่หรือไม่ ในกรณีเช่นนี้ การปรึกษาครูก็ย่อมเป็นสิ่งที่ดี

ที่เขียนในวันนี้เพราะบางทีมีคำถามจากนักเรียนว่า เขาไม่รู้ว่าที่เขาฝึกอยู่นั้นถูกหรือไม่ ส่วนนักเรียนของฉัน หากทำอะไรไม่ถูกต้อง ฉันจะคอยแนะนำ กล่าวคือ ถ้าไม่ได้ให้นักเรียนปรับเปลี่ยนอะไร ก็คือว่าไม่ผิดนั่นเอง อย่าลืมว่าร่างกายแต่ละคนก็ไม่เหมือนกัน ประสบการณ์ในชีวิตก็แตกต่างกันออกไป การไปคอยมองเทียบอาสนะเดียวกันที่เราทำกับเพื่อนข้างๆ ว่าจะออกมาราวกับแกะออกจากพิมพ์เดียวกันนั้น คงเป็นไปได้ยาก โยคะจึงเป็นการสอนให้เราอยู่กับตัวเอง โดยผ่านความตื่นรู้ของลมหายใจเราเอง

ฉันเองถ้าฝึกแล้วไม่มีความสุขก็คงไม่สามารถฝึกมาได้จนป่านนี้ เพราะปีนึง จะได้ไปพบเรียนกับครูที่มัยซอร์ก็แค่ครั้งเดียว เวลาที่เหลือก็คือการฝึกด้วยตนเอง ซึ่งตอนแรกๆ ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายเหมือนกัน แต่ต่อมา ฉันก็เริ่มชอบวิธีฝึกด้วยตนเอง (ฝึกเท่าที่ครูได้สอนไว้) เพราะเป็นวิธีเดียวที่จะรู้จักตัวเองได้ดีที่สุด ทั้งส่วนที่เข้มแข็งและอ่อนแอของเรา และสิ่งที่ได้เรียนรู้จากการฝึกและประสบด้วยตนเองนั้น ฉันก็ยังได้นำไปใช้สอนนักเรียนได้ตั้งมากมายอีกด้วย   

แต่ฉันว่าที่ดีที่สุด คือใช้เวลาบางส่วนฝึกร่วมกับนักเรียนคนอื่น และบางส่วนก็ฝึกด้วยตัวเองค่ะ

การฝึกอัษฏางคโยคะนั้น ทั้งฉันและนักเรียนทุกคนเห็นพ้องกันว่า ต้องอาศัยวินัยในตัวเองสูง นี่ยังไม่นับแรงกายแรงใจ ที่บางวันแทบจะต้องเค้นออกมากว่าจะมายืนบนเสื่อได้ นั่นเพราะใจคนเราที่ชอบหาข้ออ้างที่จะไม่ฝึกสารพัดไง    

แต่ก็มีนักเรียนบางคนที่ตรงกันข้าม! คือฝึกอย่างหนักหน่วงแทบทุกวัน (อาจเข้าข่าย ‘ติด’ ได้) บางทีก็ไม่ยอมหยุดพักในวันที่ควรพัก เช่นอย่างน้อยอาทิตย์ละครั้ง และวันข้างขึ้นและข้างแรม (ส่วนผู้หญิงก็ได้วันหยุดแถมเป็น Lady’s Holiday ด้วย) บางคนฝึกจนร่างกายผอมเกร็ง ซึ่งก็ไม่ค่อยดีนักโดยเฉพาะถ้าเป็นผู้หญิง เพราะตามธรรมชาติ ผู้หญิงควรมีระดับไขมันในร่างกายที่พอดี ไม่เช่นนั้น ไม่เพียงร่างกายคุณอาจจะราบเรียบเหมือนกันทั้งด้านหน้าและด้านหลังแล้ว ยังอาจส่งผลกระทบทางลบและเรื้อรังต่อวัฏจักรของผู้หญิงอีกด้วย  

อัษฏางคโยคะนั้นอาจดูเหมือนการออกกำลังกายในสายตาคนภายนอก (หรือแม้แต่ผู้ฝึกบางคน ก็ยังฝึกด้วยทัศนคติดังกล่าว) ถ้าจะให้กล่าวถึงแต่เพียงด้านกายภาพล้วนๆ การฝึกอัษฏางคโยคะเป็นประจำนั้น สามารถช่วยให้ร่างกายสมส่วนและสุขภาพแข็งแรงอย่างที่คุณต้องการได้จริง ส่วนตัวฉันเอง เมื่อฝึกไปนานๆ เข้า ก็รู้สึกว่าเป็นการฝึกความสมดุลแห่ง effort และ surrender ซึ่งจะสามารถทำได้โดยผ่านการหายใจอย่างถูกวิธีเท่านั้น  

แต่อันที่จริงแล้ว อย่าลืมว่า คุรุชีเน้นอยู่เสมอว่า การฝึกนี้ไม่แตกต่างจากโยคะของท่านปตัญชลี มันจึงเป็นเพียงสะพานที่ช่วยให้เราข้ามพ้นเปลือกนอก เพื่อให้ได้สัมผัสกับตัวตนอันอมตะภายในของเรา ซึ่งต้องอาศัยการฝึกอย่างถูกต้องและเป็นเวลานานเท่านั้น ที่จะสามารถเข้าใจคำพูดนี้ได้ค่ะ